XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP SÁNG TẠO VÀ GIÀU BẢN SẮC VĂN HÓA CHO HỌC SINH TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ: GÓC NHÌN TỪ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG

XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP SÁNG TẠO VÀ GIÀU BẢN SẮC VĂN HÓA CHO HỌC SINH TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ: GÓC NHÌN TỪ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG

Trần Thị Phượng Phuongqlgd22@gmail.com Nghiên cứu sinh Khoa Quản lí Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 136 Xuân Thủy, phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt: 
Bài báo phân tích cơ sở lí luận về môi trường học tập sáng tạo và giàu bản sắc văn hóa tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, thông qua lăng kính của công tác quản lí giáo dục nhà trường. Bằng cách làm rõ khái niệm môi trường học tập sáng tạo và môi trường giàu bản sắc văn hóa, việc xây dựng môi trường này dựa trên ba lí thuyết nền tảng: Thuyết Kiến tạo Xã hội (nhấn mạnh tương tác xã hội và bối cảnh văn hóa), Lí thuyết Đa Trí tuệ (đa dạng hóa hoạt động để phát huy tiềm năng cá nhân) và Lí thuyết Quản lí Văn hóa (xây dựng văn hóa nhà trường cởi mở, tôn trọng giá trị dân tộc). Bài viết làm rõ vai trò then chốt của quản lí nhà trường thông qua bốn chức năng: Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra. Để quản lí hiệu quả, cần tuân thủ các nguyên tắc: Tích hợp (lồng ghép văn hóa vào mọi hoạt động), Đa dạng hóa hoạt động, Cộng đồng (hợp tác với nghệ nhân, già làng), Khuyến khích học tập và Linh hoạt (điều chỉnh chương trình phù hợp với đặc thù từng dân tộc). Việc áp dụng hệ thống lí thuyết và nguyên tắc này là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh dân tộc nội trú.
Từ khóa: 
Quản lí nhà trường
môi trường học tập sáng tạo
bản sắc văn hoá dân tộc
học sinh dân tộc nội trú
giáo dục dân tộc.
Tham khảo: 

[1] Albert Bandura. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social-Cognitive Theory. NJ: Prentice Hall.

[2] Armstrong T. (2011). Đa trí tuệ trong lớp học (Lê Quang Long dịch). NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[3] Đảng Cộng Sản Việt Nam. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I.H. NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, tr.143.

[4] Edgar H. Schein. (1992). Organizational Culture and Leadership (2nd ed.). Jossey-Bass Publishers.

[5] Fisher, K. & Newton, C. (2014). The impact of physical learning environments on student creativity: A systematic review. 17(2), pp.213–231.

[6] Hoàng Thị Hương. (2010). Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế thời kì hội nhập quốc tế.

[7] Hoàng Trọng Hùng. (2020). Quản lí hoạt động giáo dục trong trường học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[8] Hoàng Văn Thắng. (2021). Quản lí nguồn lực trong các cơ sở giáo dục vùng dân tộc thiểu số. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[9] Howard Gardner. (1993). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. Basic Books.

[10] Lev S. Vygotsky. (1978). Mind in Society: The Development of Psychological University Press.

[11] Lê Huy Minh. (2021). Môi trường học tập sáng tạo: Đặc điểm và vai trò trong giáo dục hiện đại, tr.50–60.

[12] Moha Ennaji. (2005). Multilingualism, Cultural Identity, and Education.

[13] Ngô Đức Thịnh. (2014). Giá trị văn hóa Việt Nam truyền thống và biến đổi. NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

[14] Nguyễn Đức Chính. (2021). Đổi mới giáo dục vùng dân tộc thiểu số từ lí luận đến thực tiễn. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

[15] Nguyễn Quốc Chí & Nguyễn Thị Mỹ Lộc. (2011). Giáo trình quản lí giáo dục. NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

[16] Nguyễn Thị Thu. (2021). Quản lí giáo dục và phát triển văn hóa học đường. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[17] Nguyễn Thị Thu Huyền. (2019). Phát huy vai trò cộng đồng trong giáo dục văn hóa cho học sinh dân tộc thiểu số, tr.45-48.

[18] Nguyễn Thị Thuý. (2022). Đánh giá hoạt động giáo dục tích hợp văn hóa dân tộc trong trường phổ thông dân tộc nội trú. 28(5), tr.122–130.

[19] Phạm Thị Hà. (2020). Xây dựng văn hóa nhà trường - Vấn đề và giải pháp. 10(4), tr.21–35.

[20] Phan Thị Quỳnh. (2020). Tư duy sáng tạo trong giáo dục xây dựng môi trường học tập tích cực, tr.75–85.

[21] Trần Kiểm. (2010). Lí luận quản lí giáo dục. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[22] Trần Kim Phượng. (2023). Khám phá môi trường học tập sáng tạo: Từ lí thuyết tới thực tiễn. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[23] Trần Văn Bính. (2018). Tổ chức giáo dục truyền thống văn hoá Tây Bắc nước ta. Kỉ yếu đề tài Khoa học cấp cơ sở.

[24] Trần Văn Hùng. (2021). Phát triển tư duy sáng tạo trong bối cảnh đổi mới giáo dục. 15(2), tr.45–58.

[25] Vũ Thị Ánh. (2015). Nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường trung học phổ thông dân tộc nội trú. 75, tr.24–27.

[26] Vũ Thị Hồng Vân. (2024). Giáo dục giá trị văn hóa dân tộc cho học sinh từ quan điểm xây dựng và phát triển văn hóa. Cadernos de Educação, Tecnologia e Sociedade, pp.134–146.

Bài viết cùng số