Bài viết khoa học

Bối cảnh thực hiện sách giáo khoa mới là dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Do vậy, năng lực chuyên môn của giáo viên cần phải phát triển để đáp ứng. Khảo sát thực trạng quản lí hoạt động phát triển năng lực chuyên môn cho giáo viên ở các trường tiểu học Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả nhận định hiệu quả quản lí hoạt động này còn yếu. Vì vậy, tác giả đề xuất các biện pháp tập trung nâng cao chất lượng về xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục, sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá của giáo viên ở các trường tiểu học.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được xây dựng theo hướng tiếp cận năng lực. Chương trình đã xác định các năng lực chung và năng lực đặc thù cùng các phẩm chất cần hình thành và phát triển ở học sinh. Mặc dù có những quy định cụ thể về các yêu cầu cần đạt đối với mỗi phẩm chất và năng lực ở cấp học, từng môn học và hoạt động giáo dục nhưng vẫn chưa đủ căn cứ, minh chứng để xác định các mức kết quả đạt được của học sinh sau mỗi giai đoạn học tập. Đối với môn Tiếng Việt cấp Tiểu học, cần dựa vào mục tiêu và yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất nêu trong chương trình để xây dựng Chuẩn đánh giá, tạo thuận lợi cho giáo viên trong việc thiết kế công cụ đánh giá từng kĩ năng đọc, viết, nói, nghe. Căn cứ vào kết quả đánh giá, có thể xác định đúng phẩm chất, năng lực của từng em, từ đó có phương án hỗ trợ phù hợp, đảm bảo tất cả học sinh đều tiến bộ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong mỗi nhà trường.

Dạy học dự án là một trong những phương pháp dạy học tích cực, góp phần vào việc phát triển năng lực cũng như hiểu biết của học sinh. Đặc biệt, với tính chất gắn với thực tế, dạy học dự án có ưu thế trong giáo dục các nội dung liên quan đến địa phương và cộng đồng. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu thực trạng vận dụng dạy học dự án vào giảng dạy nội dung Giáo dục địa phương trong môn Lịch sử và Địa lí cấp Tiểu học ở các trường tại Hà Nội. Kết quả nghiên cứu được rút ra dựa trên câu trả lời của 90 giáo viên tham gia trả lời bảng hỏi, thông qua công cụ Google Form, trong thời gian từ ngày 03 tháng 4 năm 2023 đến ngày 07 tháng 4 năm 2023. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù đa số giáo viên đã được tiếp cận thông qua tập huấn hoặc tự tìm hiểu về dạy học dự án nhưng họ vẫn gặp khó khăn trong quá trình thực hiện. Các khó khăn đó bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ về phương pháp dạy học, đánh giá chưa đúng mức vai trò của giáo viên và học sinh cũng như các yếu tố về thời lượng dành cho môn học, sự tham gia của phụ huynh trong quá trình giáo dục. Một số khuyến nghị cũng đã được đề xuất thông qua nghiên cứu, đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo và tập huấn giáo viên, sự kết nối giữa nhà trường và phụ huynh để họ hiểu rõ hơn vai trò của mình trong việc tham gia vào quá trình học tập của con.

Đánh giá dựa trên Chuẩn cũng như xây dựng chương trình phát triển năng lực đã và đang trở thành xu hướng trên thế giới. Ở Việt Nam, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được ban hành theo tiếp cận phát triển năng lực. Hiện nay, Chuẩn đánh giá năng lực nhằm hỗ trợ hiệu quả cho quá trình tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh chưa được ban hành. Với yêu cầu xây dựng Chuẩn đánh giá năng lực, bằng phương pháp chuyên gia, nhóm nghiên cứu đã vận dụng các lí thuyết và kinh nghiệm quốc tế để đưa ra một số định hướng xây dựng Chuẩn đánh giá trong môn Tự nhiên và Xã hội, Lịch sử và Địa lí cấp Tiểu học. Bài viết đề cập đến cấu trúc năng lực đặc thù môn học thể hiện trong chương trình và xây dựng các mức độ đạt được của yêu cầu cần đạt (Chuẩn đánh giá năng lực). Mặc dù vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình xây dựng Chuẩn đánh giá năng lực nhưng hi vọng những vấn đề được đề cập đến sẽ là một điểm tham chiếu cho các nghiên cứu sau này