ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO VÀO DẠY HỌC NÓI VÀ NGHE TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO VÀO DẠY HỌC NÓI VÀ NGHE TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Triệu Bảo Ngọc baongoctrieu.hnue@gmail.com Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 136 Xuân Thủy, phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Trịnh Thị Lan* lantrinh@hnue.edu.vn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 136 Xuân Thủy, phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nguyễn Thị Hoài Phương nthphuong.dhsp@hueuni.edu.vn Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế 34 đường Lê Lợi, phường Thuận Hoá, Thành phố Huế, Việt Nam
Tóm tắt: 
Sự phát triển của công nghệ AI tạo sinh (GenAI) và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) khẳng định tiềm năng của các công cụ AI trong việc hỗ trợ giải quyết các khó khăn đồng thời thúc đẩy quá trình dạy học ngôn ngữ và văn học. Chương trình Giáo dục phổ thông môn Ngữ văn 2018 triển khai nội dung trên trục chính là bốn kĩ năng: đọc, viết, nói và nghe. Các công cụ AI hiện nay đều có thể tham gia vào hỗ trợ quá trình dạy học các kĩ năng này, thế nhưng chưa phổ biến, chưa đạt được hiệu quả như mong muốn và chưa có thành tựu rõ rệt, đặc biệt ở trung học phổ thông. Chúng tôi sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp lí luận và phương pháp khảo sát, điều tra thực tiễn để xác định những khó khăn khi ứng dụng AI trong dạy học môn Ngữ văn ở các trường phổ thông. Nhận thấy một trong những nguyên nhân quan trọng là sự thiếu định hướng khi sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo vào dạy học nên chúng tôi tiến hành nghiên cứu này để thiết lập cách thức đưa AI vào quá trình giáo dục nhằm đạt hiệu quả như mong muốn. Trong phạm vi của bài viết, chúng tôi tập trung nghiên cứu việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học nói và nghe ở trường phổ thông, từ việc trình bày khái niệm của trí tuệ nhân tạo, khảo sát từ thực tiễn những cơ hội và thách thức khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học nói và nghe, chúng tôi đề xuất ra một số yêu cầu đối với ứng dụng trí tuệ nhân tạo, giúp giáo viên và học sinh biết khai thác hợp lí tiềm năng của các công cụ AI, góp phần làm cho việc dạy học Ngữ văn nói chung và dạy học nói và nghe nói riêng trong nhà trường phổ thông đạt hiệu quả tốt hơn.
Từ khóa: 
định hướng
ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)
kĩ năng nói và nghe
Ngữ văn.
Tham khảo: 

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018). Chương trình Giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT- BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

[2] Bùi Minh Đức, Đỗ Thu Hà. (2023). Đổi mới dạy học nói và nghe trong trường trung học - Nhìn từ yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông môn Ngữ văn 2018. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 19 (4), 30 – 37.

[3] Đinh Mạnh Tường. (2025). Trí tuệ nhân tạo - cách tiếp cận hiện đại. NXB Khoa học và Kĩ thuật.

[4] Hồ Tú Bảo. (1989). Khái quát về trí tuệ nhân tạo và hệ chuyên gia. Tạp chí Khoa học Tính toán và Điều khiển, V (1), 5-10.

[5] Ji, H., Han, I., & Ko, Y. (2023). A systematic review of conversational AI in language education: Focusing on the collaboration with human teachers. Journal of Research on Technology in Education, 55(1), 48-63.

[6] Lê Anh Vinh, Trần Mỹ Ngọc. (2024). Tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với hệ thống giáo dục toàn cầu và giáo dục Việt Nam. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 20(5), 1-11.

[7] McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Stanford University Formal Reasoning Group. https://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai. pdf

[8] McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N. & Shannon, C. E. (1955). A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence. Stanford University Formal Reasoning Group. https://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth.pdf

[9] Phạm Thị Thu Hương (Chủ biên), Đoàn Thị Thanh Huyền, Nguyễn Thế Hưng, Trịnh Thị Lan, Lê Thị Minh Nguyệt, Trần Hoài Phương, Phan Thị Hồng Xuân. (2022). Giáo trình Xây dựng kế hoạch dạy học môn Ngữ văn. NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

[10] Randhawa, G. K. & Jackson, M. (2020). The role of artificial intelligence in learning and professional development for healthcare professionals. Healthcare Management Forum, 33(1), 19–24. https:// doi.org/10.1177/0840470419869032

[11] Trần Thị Hạnh Phương, Châu Thị Kim Ngân. (2024). Vận dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động dạy học Ngữ văn ở trường phổ thông. Tạp chí Thiết bị Giáo dục, 308(1), 176-178.

[12] Trịnh Thị Lan. (2017). Rèn kĩ năng nói cho học sinh trong môn Ngữ văn ở trường phổ thông. Tạp chí Khoa học Giáo dục, 144, 50-53.

[13] UNESCO. (2019). Beijing Consensus on Artificial Intelligence and Education. https://unesdoc.unesco. org/ark:/48223/pf0000368303

[14] UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. https://unesdoc.unesco.org/ ark:/48223/pf0000381137

[15] UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. https://unesdoc.unesco.org/ ark:/48223/pf0000386693

[16] U.S. Department of Education, Office of Educational Technology. (2023). Artificial intelligence and the future of teaching and learning: Insights and recommendations. https://www.ed.gov/sites/ed/ f iles/documents/ai-report/ai-report.pdf

Bài viết cùng số