XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC: TIẾP CẬN TỪ LÍ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC: TIẾP CẬN TỪ LÍ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

Nguyễn Thị Yến Phương nguyenyenphuong@gmail.com Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội 144 Xuân Thủy, phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Vũ Thị Quỳnh* vtquynh@daihocthudo.edu.vn Trường Đại học Thủ Đô 98 Dương Quảng Hàm, phường Nghĩa Đô, Hà Nội, Việt Nam
Dương Thị Thoan thoan.hd@gmail.com Trường Đại học Hồng Đức 565 Quang Trung 3, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam
Tóm tắt: 
Văn hóa nhà trường là yếu tố chiến lược trong đổi mới giáo dục phổ thông ở Việt Nam nhưng hiện còn thiếu nền tảng lí thuyết và quy trình thực hành hệ thống. Nhiều cơ sở chưa có định hướng rõ ràng, vai trò lãnh đạo chưa phát huy và bản sắc văn hóa chưa được định hình. Nghiên cứu này tiếp cận từ lí thuyết tổ chức kết hợp thực tiễn quản lí nhằm khảo sát vai trò, mục tiêu và mối tương quan giữa quy trình phát triển văn hóa nhà trường với các lĩnh vực quản lí then chốt như nhân sự, chuyên môn, môi trường, cộng đồng và phát triển bền vững. Phương pháp hỗn hợp được áp dụng: Định lượng qua 329 bảng hỏi, phân tích bằng SPSS 26 với thống kê mô tả, tương quan và hồi quy; định tính qua 30 phỏng vấn bán cấu trúc và quan sát hiện trường. Kết quả chỉ ra rằng, phần lớn cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên đều nhận thức cao về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường; năm bước trong quy trình xây dựng văn hóa có mối liên hệ chặt chẽ với hiệu quả quản lí, trong đó vai trò lãnh đạo có ảnh hưởng nổi bật đến quản lí nhân sự và chuyên môn. Nghiên cứu khẳng định văn hóa nhà trường là đòn bẩy chiến lược để tạo dựng môi trường sư phạm tích cực, nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng bản sắc riêng cho mỗi cơ sở.
Từ khóa: 
Văn hóa nhà trường
Quản trị trường học
chất lượng giáo dục
giáo dục phổ thông.
Tham khảo: 

[1] Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. https://moet.gov.vn

[2] Deal, T. E. & Peterson, K. D. (1999). Shaping school culture: The heart of leadership. Jossey-Bass.

[3] Deal, T. E. & Peterson, K. D. (2016). Shaping school culture (3rd ed.). Jossey-Bass.

[4] Gruenert, S. & Whitaker, T. (2015). School culture rewired: How to define, assess, and transform it. ASCD.

[5] Gruenert, S. & Whitaker, T. (2023). Reframing school culture to shape 21st century schools. ASCD.

[6] Jerald, C. D. (2006). School culture: “The hidden curriculum.” Center for Comprehensive School Reform and Improvement.

[7] Keup, J. R., Walker, A. A., Astin, H. S. & Lindholm, J. A. (2001). Organizational culture and institutional transformation. ERIC Digest, EDO-HE-2001-04. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED457763.pdf

[8] Lê Thị Ngọc Thúy. (2014). Xây dựng văn hóa nhà trường phổ thông - Lí thuyết và thực hành. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

[9] Nguyễn Hoàng Thắng, Lê Văn, Lê Nguyễn Hoài & Trần Thị Thu Cúc. (2023). The behavior of students with regard to school culture in high schools. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 12(4). https:// doi.org/10.36941/ajis-2023-0113

[10] Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Chủ biên). (2019). Quản lí văn hóa nhà trường. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

[11] Schein, E. H. (2019). Organizational culture and leadership (5th ed.). Wiley.

[12] Şahin, F., Sönmez, E., Er, E. & Erdoğan, O. (2023). The relationship between supportive school culture and teacher job satisfaction: Mediating role of professional network intentions. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1191–1217. https://doi.org/10.17152/gefad.1295265

[13] Thapa, A., Cohen, J., Guffey, S. & Higgins-D’Alessandro, A. (2013). A review of school climate research. Review of Educational Research, 83(3), 357–385. https://doi.org/10.3102/0034654313483907

[14] Vũ Thị Quỳnh. (2018). Phát triển văn hóa nhà trường ở trường cao đẳng sư phạm vùng đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh hiện nay, Luận án Tiến sĩ Quản lí giáo dục, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

[15] Vũ Thị Quỳnh & Phạm Ngọc Sơn. (2025). The impact of school culture on the quality of education in Vietnamese teacher training colleges: A case study in the Red River Delta. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 14(4), 3183–3192. https://doi.org/10.11591/ijere. v14i4.32737

[16] Waheed, A., Latif, K. & Dahri, A. S. (2022). School culture and effectiveness: A correlational study of Maldivian schools. Participatory Educational Research, 9(2), 261–279. https://doi.org/10.17275/ per.22.36.9.2

[17] Waller, W. W. (1932). The sociology of teaching. Wiley.

Bài viết cùng số