PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỐ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ GIẢI PHÁP THỰC TIỄN

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỐ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ GIẢI PHÁP THỰC TIỄN

Đặng Thị Phương phuongdt@gesd.edu.vn Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam 101 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt: 
Nghiên cứu này phân tích cơ sở lí luận và thực tiễn phát triển năng lực số cho học sinh trung học cơ sở trong bối cảnh chuyển đổi số và triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại Việt Nam. Khác với các nghiên cứu chủ yếu mô tả khung năng lực số hoặc khía cạnh triển khai, nghiên cứu tiếp cận theo hướng hệ thống, gắn cơ sở lí luận với thực trạng và giải pháp phát triển năng lực số. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp tổng quan tài liệu với khảo sát 661 cán bộ quản lí, 7.415 giáo viên và 70.116 học sinh tại 13 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy, trên 90% cán bộ quản lí và giáo viên đánh giá cao vai trò của năng lực số; hạ tầng công nghệ tại nhiều nhà trường được cải thiện. Tuy nhiên, việc phát triển năng lực số trong dạy học còn thiếu đồng bộ, vẫn tồn tại sự chênh lệch về điều kiện triển khai giữa các vùng miền. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất giải pháp về phát triển chương trình, đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá và tăng cường các điều kiện đảm bảo nhằm nâng cao hiệu quả phát triển năng lực số cho học sinh trung học cơ sở.
Từ khóa: 
phát triển năng lực số
học sinh trung học cơ sở
dạy học tích hợp công nghệ
giáo dục số.
Tham khảo: 

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018). Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018).

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2025). Khung năng lực số cho người học (Ban hành kèm theo Thông tư số 02/2025/ TT-BGDĐT ngày 24/1/2025).

[3] Calvani, A., Cartelli, A., Fini, A & Ranieri, M. (2008). Models and instruments for assessing digital competence at school. Journal of E-learning and Knowledge Society, 4(3), pp.183-193.

[4] Dang Thi Phuong, Bui Thi Thao, Bui Dieu Quynh, Vuong Quoc Anh, Kieu Thu Linh. (2025). Teachers’ Perspectives on the current state of the development of Vietnamese junior secondary school students’ digital competence. Data in Brief, 60, Article 111507. https://doi.org/10.1016/j. dib.2025.111507.

[5] Đặng Thị Phương (Chủ nhiệm), Bùi Thị Thao, Đỗ Đức Lân, Vũ Đình Phượng, Bùi Thị Diển, Kiều Thu Linh, Phan Thị Bích Lợi, Đặng Thị Thu Huệ, Bùi Diệu Quỳnh, Vương Quốc Anh. (2025). Nghiên cứu phát triển năng lực số cho học sinh trung học cơ sở (Đề tài Khoa học và Công nghệ cấp Bộ, mã số B2023-VKG-26).

[6] Đặng Thị Phương, Bùi Thị Thao. (2025). Thực trạng phát triển năng lực số cho học sinh trung học cơ sở ở Việt Nam: Góc nhìn từ cán bộ quản lí, Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 21 (09), tr.52-60.

[7] Đặng Thị Phương, Đặng Thị Thu Huệ, Phan Thị Bích Lợi, Bùi Diệu Quỳnh, Kiều Thu Linh, Bùi Thị Thao, Vương Quốc Anh, Vũ Đình Phượng, Đỗ Đức Lân, Bùi Thị Diển. (2025). Phát triển năng lực số cho học sinh trung học cơ sở. NXB Thế giới.

[8] European Commission. (2018). DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens.

[9] Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/38842.

[10] European Parliament and the Council. (2006). Recommendation of the European Parliament and of the Council of 18 December 2006 on key competences for lifelong learning. Official Journal of the European Union, L394/310.

[11] Gilster, P. (1997). Digital literacy, New York: Wiley Computer Pub.

[12] Law, N., Woo, D., de la Torre, J & Wong, G. (2018). A Global Framework of Reference on Digital Literacy Skills for Indicator 4.4.2. UNESCO Institute for Statistics. Retrieved from: http://uis.unesco. org/sites/default/files/documents/ip51-global frameworkreference-digital-literacy-skills-2018 en.pdf.

[13] Lê Anh Vinh, Bùi Diệu Quỳnh, Đỗ Đức Lân, Đào Thái Lai, Tạ Ngọc Trí. (2021). Xây dựng khung năng lực số cho học sinh phổ thông Việt Nam. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, số đặc biệt, tháng 01, tr.1-11.

[14] UNESCO. (2018). A Global Framework of Reference on Digital Literacy Skills. UNESCO.

[15] UNICEF. (2017). Children in a Digital World. UNICEF.

Bài viết cùng số