Danh sách bài viết

Phát triển năng lực tư vấn tâm lí cho sinh viên sư phạm là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh học sinh phổ thông ngày càng đối mặt với nhiều khó khăn về sức khỏe tinh thần. Nghiên cứu này nhằm khảo sát thực trạng phát triển năng lực tư vấn tâm lí cho sinh viên sư phạm theo tiếp cận trải nghiệm tại một số cơ sở đào tạo giáo viên ở Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích tài liệu, điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn sâu, quan sát và phân tích sản phẩm học tập. Khảo sát được tiến hành với 923 sinh viên sư phạm, 267 giảng viên/cán bộ quản lí và 158 giáo viên phổ thông tại ba cơ sở đào tạo giáo viên ở miền Bắc Việt Nam. Kết quả cho thấy, các lực lượng khảo sát đều nhận thức được vai trò quan trọng của năng lực tư vấn tâm lí trong hoạt động nghề nghiệp của giáo viên. Nội dung phát triển năng lực này đã được tích hợp bước đầu trong chương trình đào tạo, song quá trình đào tạo vẫn thiên về lí thuyết, trong khi hoạt động thực hành và trải nghiệm nghề nghiệp còn hạn chế, thiếu tính hệ thống.

Rối loạn phổ tự kỉ là một dạng khuyết tật phát triển ngày càng phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam. Khiếm khuyết về giao tiếp là một trong những đặc điểm cốt lõi của rối loạn phổ tự kỉ, ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng tương tác xã hội, học tập và tham gia các hoạt động hằng ngày của trẻ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp, kết hợp quan sát trực tiếp, phỏng vấn người chăm sóc và đánh giá bằng công cụ Communication Matrix nhằm mô tả đặc điểm kĩ năng giao tiếp của một trẻ 5 tuổi rối loạn phổ tự kỉ, bao gồm mức độ phát triển giao tiếp, các chức năng giao tiếp và các hình thức giao tiếp mà trẻ đang sử dụng. Kết quả cho thấy, trẻ chủ yếu giao tiếp ở mức tiền biểu tượng, đã hình thành các hành vi giao tiếp có chủ đích nhằm từ chối, yêu cầu và thu hút sự chú ý nhưng còn hạn chế trong việc sử dụng biểu tượng và ngôn ngữ nói để thực hiện các chức năng giao tiếp xã hội và trao đổi thông tin. Trên cơ sở kết quả đánh giá, nghiên cứu đề xuất quy trình ứng dụng mô hình AAC-PVSM theo hướng cá nhân hóa. Cách tiếp cận này góp phần minh họa quy trình đánh giá, lập kế hoạch và can thiệp dựa trên bằng chứng nhằm hỗ trợ phát triển giao tiếp cho trẻ rối loạn phổ tự kỉ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ như hiện nay thì Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cơ hội mới đối với việc thiết kế và xây dựng trò chơi kĩ thuật số phục vụ dạy học, đặc biệt ở cấp Tiểu học. Tuy nhiên, các nghiên cứu về bộ nguyên tắc và quy trình thiết kế mang tính hệ thống dành cho trò chơi kĩ thuật số có sự hỗ trợ của AI trong môn Toán ở tiểu học vẫn còn hạn chế. Bài báo sử dụng hai phương pháp nghiên cứu là phân tích và tổng hợp tài liệu. Đóng góp mới của bài báo là đề xuất bộ năm nguyên tắc và quy trình xây dựng trò chơi kĩ thuật số có sự hỗ trợ của AI đối với nội dung “Tỉ lệ bản đồ” gồm bốn bước: Xác định mục tiêu và hình thành ý tưởng trò chơi; Xác định các thành phần thiết kế cốt lõi của trò chơi; Sử dụng lệnh gợi nhắc để chuyển hóa ý tưởng thành trò chơi kĩ thuật số; Chạy thử, đánh giá và cải tiến. Nghiên cứu cũng minh họa quy trình thiết kế và xây dựng trò chơi kĩ thuật số có sự hỗ trợ của AI trong dạy học đối với nội dung “Tỉ lệ bản đồ”. Thông qua ví dụ minh họa, nghiên cứu gợi mở khả năng ứng dụng AI trong hỗ trợ thiết kế trò chơi kĩ thuật số, tạo nội dung học tập đa dạng và phát triển các hình thức tương tác phù hợp với đặc điểm học tập của học sinh Tiểu học.

Nghiên cứu nhằm đề xuất và thử nghiệm bước đầu quy trình thiết kế bài học STEM môn Công nghệ theo mô hình 6E ở cấp Trung học cơ sở. Mặc dù giáo dục STEM đang được triển khai rộng rãi, việc tổ chức bài học STEM trong môn Công nghệ hiện nay vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu một quy trình sư phạm chuẩn hóa, đặc biệt là sự thiếu hụt các nghiên cứu ứng dụng mô hình 6E tích hợp giai đoạn Thiết kế kĩ thuật phù hợp với đặc thù môn học. Quy trình được xây dựng trên cơ sở kết hợp đặc trưng của môn Công nghệ với sáu giai đoạn: Gắn kết, Khám phá, Giải thích, Thiết kế kĩ thuật, Mở rộng và Đánh giá. Nghiên cứu được thực hiện theo thiết kế bán thực nghiệm trên 60 học sinh lớp 8 tại Trường Trung học cơ sở Vĩnh Lộc A, gồm 30 học sinh thuộc nhóm thực nghiệm và 30 học sinh thuộc nhóm đối chứng. Nhóm thực nghiệm học chủ đề “Mạch điện điều khiển tự động” theo quy trình đề xuất, trong khi nhóm đối chứng học cùng nội dung theo cách tổ chức thông thường. Dữ liệu được thu thập thông qua bài kiểm tra, Rubric đánh giá sản phẩm, biên bản quan sát lớp học và phiếu phản hồi của học sinh. Kết quả cho thấy, điểm trung bình của nhóm thực nghiệm đạt 7,23 ± 1,50, cao hơn nhóm đối chứng đạt 6,40 ± 1,67. Chênh lệch trung bình giữa hai nhóm là 0,83 điểm với kích thước ảnh hưởng Cohen’s d = 0,52. Dữ liệu định tính cho thấy quy trình 6E hỗ trợ học sinh tham gia vào hoạt động nhận diện vấn đề, thiết kế, lắp ráp, thử nghiệm và trình bày sản phẩm.