Danh sách bài viết

Bài báo phân tích tiến trình phát triển chương trình giáo dục cho trẻ khuyết tật tại Việt Nam trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu lịch sử, chính sách và văn bản pháp luật, kết quả cho thấy quá trình phát triển trải qua bốn giai đoạn chính: 1) 1945 - 1975: Hình thành những mô hình giáo dục chuyên biệt ban đầu, chủ yếu mang tính thiện nguyện và nhân đạo; 2) 1975 - 1986: Xây dựng thể chế và mở rộng hệ thống trường lớp chuyên biệt; 3) 1986 - 2010: Định hình giáo dục hòa nhập, chịu ảnh hưởng của các cam kết quốc tế như Công ước về Quyền Trẻ em (1990), Tuyên bố Salamanca (1994); 4) 2010 - 2025: Thể chế hóa toàn diện, tập trung nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng trong giáo dục. Bài báo cũng chỉ ra các thành tựu trong phát triển chương trình, song vẫn tồn tại hạn chế về tính hệ thống, phát triển và phù hợp với trẻ em khuyết tật. Từ đó, nghiên cứu đề xuất định hướng phát triển chương trình theo tiếp cận quyền, chú trọng cá nhân hóa, chuyển đổi số nhằm tiến tới một hệ thống giáo dục công bằng và chất lượng cho mọi trẻ em khuyết tật.

Bài báo tổng quan tiến trình đổi mới Chương trình Giáo dục phổ thông tại Việt Nam, tập trung vào sự chuyển dịch từ cách tiếp cận nội dung (Chương trình 2006) sang tiếp cận năng lực (chương trình 2018). Trên cơ sở phân tích hồi cứu các văn bản chính sách như Nghị quyết 29-NQ/TW, Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 91/NQ-CP, kết hợp với dữ liệu quốc gia và quốc tế (PISA 2022, TALIS 2018), nghiên cứu làm rõ những thay đổi trong cấu trúc chương trình, phương pháp kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ. Kết quả cho thấy, Chương trình mới đã tạo ra những chuyển biến tích cực song vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục quan tâm như thiếu hụt đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất chưa đồng đều và nhu cầu đào tạo về công nghệ thông tin. Bài báo đề xuất một số định hướng chính sách nhằm tăng cường đầu tư nguồn lực và hạ tầng, góp phần nâng cao hiệu quả triển khai chương trình trong giai đoạn tiếp theo.

Cuộc Cải cách Giáo dục lần thứ hai ở Miền Bắc Việt Nam năm 1956 đánh dấu bước ngoặt trong quá trình xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trên nền bối cảnh sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, cải cách nhằm xóa bỏ tàn dư giáo dục thực dân, thống nhất hệ thống và đáp ứng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho công cuộc kiến thiết đất nước. Nghiên cứu vận dụng phương pháp lịch sử - logic, phân tích - tổng hợp và so sánh để làm rõ nội dung và tác động của cải cách. Kết quả cho thấy, cải cách đã hình thành hệ thống giáo dục phổ thông 10 năm, ban hành chương trình - sách giáo khoa mới, phát triển mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên, đồng thời củng cố quản lí nhà nước và nguồn lực tài chính. Thành tựu nổi bật là xóa mù chữ, mở rộng quy mô giáo dục và đào tạo lực lượng trí thức phục vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh đó, cải cách cũng bộc lộ hạn chế về chất lượng đào tạo và phương pháp giảng dạy, trong khi việc triển khai lại diễn ra trong bối cảnh đất nước tạm thời bị chia cắt, khiến mô hình giáo dục này chỉ giới hạn ở Miền Bắc. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để đánh giá giá trị và bài học lịch sử của mô hình cải cách này.

Nghiên cứu phân tích xu hướng và thực trạng các công bố nghiên cứu khoa học giáo dục Việt Nam giai đoạn 2001-2025 thông qua áp dụng phương pháp trắc lượng thư mục đối với 1,005 bài báo trên các tạp chí lĩnh vực giáo dục chỉ mục SCOPUS. Kết quả cho thấy, hoạt động nghiên cứu bắt đầu tăng trưởng năm 2016 và tăng nhanh từ năm 2020. Tập trung giai đoạn 2020 2025, phần lớn bài báo công bố trên các tạp chí chất lượng Q1 và Q2. Từ kết quả phân tích dữ liệu SCOPUS, mạng lưới các quốc gia hợp tác chặt chẽ nhất với Việt Nam trong tổng số 46 quốc gia trên thế giới là Úc. Phần lớn nghiên cứu khoa học giáo dục Việt Nam được thực hiện bởi các tác giả người Việt, trong đó các tác giả đến từ Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh có nhiều đóng góp nhất. Các nhóm và các chủ đề nghiên cứu khoa học giáo dục Việt Nam đã nắm bắt xu hướng các vấn đề nghiên cứu trên thế giới, đồng thời các vấn đề nghiên cứu đặc trưng của giáo dục và đào tạo Việt Nam cũng được quan tâm nghiên cứu. Giáo dục đại học và giáo dục phổ thông là hai cấp bậc có xu hướng tăng trưởng nhanh nhất. Các phát hiện này giúp cho các nhà chính sách, các nhà quản lí giáo dục tham khảo và đưa ra chiến lược phát triển ngành và định hướng nghiên cứu trong tương lai.