Danh sách bài viết

Năng lực tìm hiểu tự nhiên là một trong ba năng lực thành phần của năng lực khoa học tự nhiên. Để phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên, học sinh cần được học qua quan sát, khám phá và giải thích các hiện tượng xung quanh và giải quyết vấn đề thực tế hay thường được biết đến là học tập dựa trên hiện tượng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn tồn tại khoảng trống về khung lí thuyết tổ chức học tập dựa trên hiện tượng và tác động của tổ chức học tập dựa trên hiện tượng đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh. Bài viết sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục gồm thu thập thông tin, phân tích, so sánh tài liệu và thực nghiệm sư phạm để làm rõ ba nội dung cơ bản: 1) Khái niệm và đặc điểm của học tập dựa trên hiện tượng; 2) Quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học tự nhiên 7 để phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh; 3) Tác động của quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học Tự nhiên 7 đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh. Kết quả nghiên cứu đề xuất được quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học Tự nhiên 7 và chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của việc áp dụng quy trình này đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên của học sinh.

Giáo dục vì sự phát triển bền vững đã trải qua bước chuyển về tư duy, từ quan điểm tập trung vào tài nguyên sang cách tiếp cận khai phóng, ưu tiên quyền tự quyết và năng lực phản biện của người học. Với vai trò là công cụ thực thi chính sách cốt lõi, chương trình giảng dạy quốc gia đóng nhiệm vụ then chốt trong việc định chế hoá ESD. Nghiên cứu này phân tích việc tích hợp ESD trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 của Việt Nam - một cuộc cải cách dựa trên định hướng năng lực điển hình. Bằng phương pháp phân tích nội dung định tính đối với các chương trình môn học, nghiên cứu xem xét mức độ tương thích của ESD trên ba khía cạnh: Mục tiêu học tập, nội dung chủ đề và phương pháp sư phạm. Kết quả xác định được 193 chủ đề liên quan đến ESD được tích hợp theo cả chiều dọc và chiều ngang. Mặc dù chương trình thể hiện sự phù hợp về mặt cấu trúc với các phương pháp sư phạm chuyển đổi, kết quả cho thấy khía cạnh môi trường vẫn chiếm ưu thế (44,4%) so với các chủ đề xã hội (37,4%) và đặc biệt là kinh tế (19,2%). Nghiên cứu kết luận rằng, dù Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã hình thành một khung tích hợp ESD có cấu trúc song cần bổ sung các chiến lược cân bằng hơn giữa ba trụ cột phát triển bền vững, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực tiễn giảng dạy. Những phát hiện này có hàm ý chính sách quan trọng cho việc điều chỉnh chương trình, bồi dưỡng giáo viên và xây dựng cơ chế giám sát tích hợp ESD tại Việt Nam.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tạo sinh, đặc biệt là ChatGPT, đang đặt ra nhiều cơ hội và thách thức đối với dạy học Ngữ văn. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu bằng chứng thực nghiệm về cơ chế tác động giữa sự sẵn sàng của giáo viên, mức độ tích hợp công cụ theo tác vụ sư phạm và nhận thức rủi ro trong bối cảnh môn học này ở trường phổ thông. Sử dụng thiết kế cắt ngang, nghiên cứu khảo sát 269 giáo viên Ngữ văn trường trung học phổ thông tại Đà Nẵng và kiểm định mô hình ba cấu trúc R – TA – PR bằng path analysis kết hợp bootstrap percentile 5.000 lần lặp. Kết quả cho thấy, giáo viên có mức sẵn sàng cao nhưng mức tích hợp theo tác vụ chỉ ở mức trung bình; ChatGPT chủ yếu được dùng cho tìm kiếm tư liệu và chuẩn bị bài, ít được dùng ở các tác vụ phần lõi như phân tích, diễn giải tác phẩm và đánh giá học sinh. Nhận thức rủi ro ở mức cao, tập trung vào gian lận học thuật và sự phụ thuộc của học sinh. Sự sẵn sàng dự báo mạnh mức tích hợp theo tác vụ và có liên hệ ngược chiều trực tiếp với nhận thức rủi ro. Tuy nhiên, mức tích hợp theo tác vụ không dự báo có ý nghĩa nhận thức rủi ro và không trung gian hóa quan hệ giữa sự sẵn sàng và nhận thức rủi ro. Phát hiện này gợi ý rằng, việc tăng tần suất sử dụng không làm thay đổi cảm nhận rủi ro về việc ChatGPT của giáo viên Ngữ văn.

Bài viết này nhằm tổng quan các công trình về phát triển năng lực dạy học cho sinh viên Sư phạm dựa trên mô hình TPACK. Với cách tiếp cận tổng quan kết hợp giữa phân tích thư mục và phân tích chủ đề nội dung, nghiên cứu tiến hành tìm hiểu số lượng công bố, mạng lưới từ khóa, xu hướng nghiên cứu và các chủ đề nổi bật. Dữ liệu được lựa chọn trên cơ sở dữ liệu SCOPUS, sàng lọc theo quy trình PRISMA, đảm bảo phù hợp với tiêu chí nghiên cứu. Quá trình phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm VOSviewer, Excel. Kết quả cho thấy, nghiên cứu về TPACK trong đào tạo sinh viên Sư phạm có sự gia tăng sau năm 2020, thể hiện định hướng về đổi mới đào tạo giáo viên trong bối cảnh chuyển đổi số. Các chủ đề nổi bật gồm phát triển TPACK thông qua khóa học và chương trình đào tạo, TPACK theo đặc thù môn học, thiết kế bài học, đánh giá TPACK trong thực hành và ứng dụng công nghệ mới. Nghiên cứu kì vọng cung cấp những cơ sở tham khảo cho nhà nghiên cứu, giảng viên sư phạm và các cơ sở đào tạo giáo viên trong thiết kế chương trình phát triển năng lực dạy học tích hợp công nghệ.