Bài viết khoa học

Năng lực thích ứng có ý nghĩa quan trọng giúp con người có thể tồn tại và đáp ứng với những thay đổi trong cuộc sống. Dạy học trải nghiệm là một mô hình dạy học phù hợp đối với việc phát triển năng lực thích ứng cho học sinh tiểu học. Thông qua quá trình dạy học trải nghiệm, học sinh thực hiện các hoạt động điều tra, khám phá, vận dụng kiến thức, kĩ năng vào cuộc sống xung quanh, tạo điều kiện cho học sinh chủ động suy nghĩ, tham gia vào các hoạt động thực tiễn một cách tích cực trong giờ học. Qua đó, các em tìm ra những tri thức mới, giải pháp mới dựa trên kiến thức, vốn hiểu biết của bản thân hướng đến việc hình thành những phẩm chất, năng lực cho mình. Bài viết trình bày tổng quan những công trình nghiên cứu về năng lực thích ứng và phát triển năng lực thích ứng cho học sinh tiểu học thông qua dạy học trải nghiệm. Từ quá trình nghiên cứu tổng quan, bài viết đưa ra những nhận định chung và hướng nghiên cứu phù hợp.

Hưởng ứng sáng kiến của Liên Hợp quốc về Thập kỉ Giáo dục phát triển bền vững (2005-2014), Việt Nam đã có những bước đi cụ thể, trong đó coi giáo dục là con đường hữu hiệu nhất để đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Để làm được điều đó, các nội dung của giáo dục vì sự phát triển bền vững phải được tích hợp vào chương trình đào tạo bậc Đại học và ở trường phổ thông. Tuy nhiên, vấn đề này gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Do đó, để có cơ sở cho xây dựng khung lí thuyết về tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong dạy học các môn học và hoạt động giáo dục của giáo viên phổ thông, nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi cứu, phân tích tài liệu để hệ thống hóa, phân tích, tổng hợp, so sánh, rút ra kết luận từ các công trình nghiên cứu về tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong đào tạo giáo viên và trong dạy học ở trường phổ thông trên thế giới và Việt Nam. Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa tham khảo về mặt lí luận cho lãnh đạo và cán bộ quản lí các trường đại học sư phạm, giảng viên, các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lí trường học, giáo viên trường phổ thông và là tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo về công tác quản lí tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong dạy học ở trường phổ thông đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và mục tiêu của giáo dục vì sự phát triển bền vững toàn cầu.

Bài toán có bối cảnh thực là các bài toán Toán học chứa đựng tình huống có bối cảnh thực. Việc giải quyết các bài toán này không chỉ nhằm hình thành, củng cố tri thức, kĩ năng cho học sinh trong quá trình dạy học mà còn hình thành cho các em năng lực ứng dụng Toán học vào thực tiễn, giúp cho họ hiểu được ý nghĩa của Toán học với cuộc sống. Ngoài ra, bài toán có bối cảnh thực cũng có vai trò to lớn trong việc phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh nên trong các bộ sách giáo khoa toán mới đều chứa một số lượng khá lớn các bài toán có bối cảnh thực. Do vậy, việc giúp cho học sinh có được kĩ năng để giải quyết các bài tập này là vấn đề quan trọng. Dựa trên việc phân tích và tổng hợp các tài liệu, nghiên cứu này sẽ đề xuất các bước để giúp học sinh rèn được kĩ năng để giải quyết các bài toán này.

Đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông theo hướng phát triển năng lực học sinh có mối quan hệ mật thiết với quá trình tổ chức dạy học môn học và đặc biệt là phụ thuộc vào năng lực thiết kế và sử dụng phương pháp, công cụ đánh giá kết quả học tập môn học của giáo viên dạy Ngữ văn. Chương trình dạy học môn Ngữ văn (theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) là chương trình dạy học phát triển năng lực học sinh. Do đó, đánh giá kết quả học tập học sinh cần căn cứ trên mục tiêu và yêu cầu cần đạt về năng lực học sinh để xác định mức độ năng lực hiện có của học sinh, từ đó điều chỉnh và định hướng cho hoạt động dạy học môn học ở những giai đoạn tiếp theo đạt hiệu quả cao. Qua nghiên cứu thực tiễn các trường trung học phổ thông tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, bài viết đưa ra những kết luận và kiến nghị về thực hiện đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn ở trường trung học phổ thông theo phát triển năng lực học sinh trong bối cảnh hiện nay.