Bài viết khoa học

Sự phát triển mạnh mẽ của các công nghệ mới nổi trong những năm gần đây đang đưa nhân loại bước vào giai đoạn đầu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0. Cách mạng công nghiệp 4.0 được dự báo sẽ có những tác động to lớn đến mọi mặt và mọi lĩnh vực của cuộc sống, ở tất cả các quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực người dân tộc thiểu số, có khả năng thích nghi với sự thay đổi nhanh của xã hội hiện nay là một nhiệm vụ quan trọng với mọi quốc gia nếu không muốn bị tụt lại phía sau. Bài báo này trước hết trình bày tóm tắt về Cách mạng công nghiệp 4.0 và các công nghệ nền tảng của nó, và tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 đến xã hội. Sau đó, chúng tôi đề xuất mô hình để đánh giá các tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 đến nhân lực dân tộc thiểu số và sự phát triển nhân lực dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

Giáo dục nói chung, giáo dục vùng dân tộc thiểu số và miền núi nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Trong đó, ngày càng hướng tới chất lượng của giáo dục, đáp ứng nhu cầu của người học về cơ hội tiếp cận và về chất lượng đối với học sinh người dân tộc thiểu số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội cùng đất nước. Dưới bình diện tiếp cận và công bằng trong tiếp cận giáo dục cho học sinh người dân tộc thiểu số, bài viết cung cấp kịp thời những minh chứng về thực trạng các vấn đề liên quan đến học sinh người dân tộc thiểu số qua công tác phổ cập giáo dục, qua thang đo dựa trên các tiêu chí chính về tỉ lệ nhập học, nhập học đúng độ tuổi, lên lớp, chuyển cấp và các vấn đề về giới, dân tộc, vùng miền,… được phát hiện/phân tích thông qua các nghiên cứu, các thông tin dữ liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng cục Thống kê,… làm cơ sở cho việc đề xuất, kiến nghị xây dựng chiến lược giáo dục Việt Nam trong giai đoạn tới.

Bài viết trình bày kết quả khảo sát thực trạng quản lí hoạt động phòng, chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh. Khảo sát sử dụng phối hợp phương pháp phỏng vấn sâu và phương pháp điều tra bằng bảng hỏi dành cho 773 cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên của 14 trường trung học cơ sở công lập ở 5 quận nội thành và 2 huyện ngoại thành ở Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy, hiệu trưởng nhà trường đã cố gắng quản lí tốt cả 3 hoạt động phòng, chống bạo lực học đường, gồm: Hoạt động tuyên truyền, giáo dục; Hoạt động xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh thân thiện; Hoạt động xử lí khi có nguy cơ xảy ra hoặc khi thực sự xảy ra bạo lực học đường. Tuy nhiên, trong quản lí từng hoạt động cụ thể ở 3 hoạt động nêu trên, việc quản lí hoạt động tuyên truyền với địa phương và các cơ quan, tổ chức bên ngoài nhà trường về phòng, chống bạo lực học đường; quản lí hoạt động tư vấn tâm lí và quản lí hoạt động xử lí về bạo lực học đường chưa được đánh giá cao, còn hạn chế ở cả 4 chức năng là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã bắt đầu triển khai vào thực tiễn từ năm học 2020 - 2021. Một trong những yếu tố quyết định thành công trong việc dạy học theo Chương trình mới là cơ sở vật chất ở các nhà trường phổ thông, đặc biệt là hệ thống phòng học bộ môn. Nghiên cứu xây dựng và sử dụng phòng học bộ môn theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học sao cho phù hợp với nội dung, yêu cầu Chương trình 2018 là việc làm cần thiết. Bài viết giới thiệu các quan niệm về phòng học bộ môn, đề xuất mô hình phòng học bộ môn trường trung học phổ thông cũng như một số gợi ý sử dụng phòng học bộ môn cho phù hợp với điều kiện thực tế địa phương và mỗi nhà trường phổ thông.