MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM 2005-2025: PHÂN TÍCH TỪ CÁC VĂN BẢN CHÍNH SÁCH DO CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG BAN HÀNH

MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM 2005-2025: PHÂN TÍCH TỪ CÁC VĂN BẢN CHÍNH SÁCH DO CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG BAN HÀNH

Vũ Cẩm Tú* vucamtu@vnu.edu.vn Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội 144 Xuân Thủy, phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Phạm Hùng Hiệp hiep@thanhdouni.edu.vn Viện Nghiên cứu Giáo dục và Chuyển giao tri thức, Trường Đại học Thành Đô Km15, Quốc lộ 32, Hoài Đức, Hà Nội, Việt Nam
Nguyễn Linh Chi nlchi@thanhdouni.edu.vn Viện Nghiên cứu Giáo dục và Chuyển giao tri thức, Trường Đại học Thành Đô Km15, Quốc lộ 32, Hoài Đức, Hà Nội, Việt Nam
Đào Thị Ái Thi dtathi@thanhdouni.edu.vn Viện Nghiên cứu Giáo dục và Chuyển giao tri thức, Trường Đại học Thành Đô Km15, Quốc lộ 32, Hoài Đức, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt: 
Giáo dục đại học ở Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa của đất nước, xã hội. Trong 20 năm qua, hệ thống giáo dục đại học đã có những chuyển biến mạnh mẽ về mục tiêu và chính sách để đáp ứng yêu cầu phát triển quốc gia. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích tài liệu để đánh giá sự thay đổi trong các mục tiêu phát triển, đổi mới và cải cách giáo dục đại học Việt Nam từ năm 2005 đến 2025. Các văn bản chính sách được nghiên cứu để rút ra những kết luận về sự phát triển của mục tiêu giáo dục qua từng giai đoạn. Kết quả nghiên cứu cho thấy ba trụ cột chính của phát triển giáo dục đại học tại Việt Nam giai đoạn 2005-2020 là chất lượng, mở rộng và công bằng. Tuy vậy, khi xem xét kĩ hơn, có thể thấy các mục tiêu về chất lượng và mở rộng đã được lượng hóa thành chỉ tiêu rõ ràng, các mục tiêu về công bằng vẫn thiếu các chỉ số lượng hóa cụ thể. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để đề xuất điều chỉnh và bổ sung các tiêu chí định lượng trong chính sách giáo dục đại học, từ đó nâng cao hiệu quả triển khai và đảm bảo sự phát triển bền vững trong hệ thống giáo dục đại học.
Từ khóa: 
Phân tích tài liệu
giáo dục đại học
Mục tiêu
phân tích chính sách.
Tham khảo: 

[1] Ban Chấp hành Trung ương (2013). Nghị quyết số 29 NQ/TW ban hành ngày 04 tháng 11 năm 2013 về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

[2] Ban Chấp hành Trung ương (2025). Nghị quyết số 71-NQ/ TW ban hành ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

[3] Bowen, G. A. (2009). Document Analysis as a Qualitative Research Method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027

[4] Chính phủ (2005). Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ban hành ngày 02 tháng 11 năm 2005 về Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020.

[5] Chính phủ (2014). Nghị quyết số 44/NQ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2014 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

[6] Dalglish, S. L., Khalid, H. & McMahon, S. A. (2020). Document analysis in health policy research: The READ approach. Health Policy and Planning, 35(10), pp.1424-1431. https://doi.org/10.1093/heap.

[7] Dương Thị Hợp (2023). Nâng cao chất lượng giáo dục đại học ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập hiện nay. TNU Journal of Science and Technology, 229(04), pp.306-314.

[8] Ferreyra, M. M., Avitabile, C., Álvarez, J. B., Paz, F. H. & Urzúa, S. (2017). At a crossroads: higher education in Latin America and the Caribbean. World Bank Publications.

[9] Jena, A. & Das, R (2024). Enhancing Access, Equity, and Quality in Higher Education in India Through Technology and Its Challenges. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(2), pp.1-8.

[10] Jurcevic, R. & Horvat, Z. (2024). Research on Higher Education Policy Directions: Content Analysis of Strategic Documents. Croatian Journal of Education: Hrvatski časopis za odgoj i obrazovanje, 26(2), pp.389 422.

[11] Nguyễn Tấn Hưng (2019). Bàn về cải cách giáo dục đại học Việt Nam hiện nay từ bài học kinh nghiệm trong chính sách “Tự chủ đại học” của Đài Loan. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 16(1), tr.19-29.

[12] Nguyễn Thị Thu Thảo (2025). Ảnh hưởng của chính sách giáo dục đại học đến hoạt động nghiên cứu khoa học ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, 35(5), tr.133-140.

[13] McCowan, T. (2016). Three dimensions of equity of access to higher education. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 46(4), tr.645-665.

[14] McCowan, T. (2018). Quality of higher education in Kenya: Addressing the conundrum. International Journal of Educational Development, 60, tr.128-137.

[15] Parajuli, D., Võ Kiều Dung, Salmi, J. & Trần Thị Ánh Nguyệt (2020). Nâng cao hiệu quả giáo dục đại học tại Việt Nam: Các ưu tiên chiến lược và lựa chọn chính sách. The World Bank.

[16] Phan Thị Thanh Hải (2024). Đổi mới giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số. Tạp chí Giáo dục và xã hội, tháng 10 (kì 1), tr.145-149.

[17] Thủ tướng Chính phủ (2007). Quyết định số 121/2007/ QĐ-TTg ban hành ngày 27 tháng 7 năm 2007 phê duyệt Quy hoạch mạng lưới các trường đại học và cao đẳng giai đoạn 2006 - 2020.

[18] Thủ tướng Chính phủ (2008). Quyết định số 1505/QĐ TTg ban hành ngày 15 tháng 10 năm 2008 phê duyệt đề án “Đào tạo theo chương trình tiên tiến tại một số trường đại học Việt Nam giai đoạn 2008 - 2015”.

[19] Thủ tướng Chính phủ (2012). Quyết định số 711/QĐ-TTg ban hành ngày 13 tháng 6 năm 2012 phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020”.

[20] Thủ tướng Chính phủ (2013). Quyết định số 37/2013/ QĐ-TTg ban hành ngày 26 tháng 6 năm 2013 về việc Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2006 - 2020.

[21] Thủ tướng Chính phủ (2019). Quyết định số 69/QĐ-TTg ban hành ngày 15 tháng 01 năm 2019 về việc phê duyệt Đề án nâng cao chất lượng giáo dục đại học giai đoạn 2019 - 2025.

[22] Thủ tướng Chính phủ (2024). Quyết định số 1705/QĐ TTg ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2024 phê duyệt chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

[23] Thủ tướng Chính phủ (2025). Quyết định số 452/QĐ-TTg ban hành ngày 27 tháng 02 năm 2025 phê duyệt quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kì 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

[24] Tran, T. P. T., Le, T. H., Nguyen, T. N. P. & Hoang, V. M. (2020). Rapid response to the COVID-19 pandemic: Vietnam government’s experience and preliminary success. Journal of global health, 10(2), 020502.

[25] UNESCO. (2022, June 21). Equity, inclusion and transformation in higher education. https://www. unesco.org/en/articles/equity-inclusion-and transformation-higher-education

[26] Võ Thị Phiến & Lê Thị Ngần (2017). Cơ hội và thách thức của giáo dục đại học Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Đồng Tháp, 27(08-2017), tr.111-115

Bài viết cùng số