THIẾT KẾ CHỦ ĐỀ STEM TRONG DẠY HỌC TIN HỌC LỚP 10 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO HỌC SINH

THIẾT KẾ CHỦ ĐỀ STEM TRONG DẠY HỌC TIN HỌC LỚP 10 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO HỌC SINH

Dương Bích Thảo dbthao@ctu.edu.vn Trường Sư phạm - Đại học Cần Thơ Khu 2, Đường 3/2, phường Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Phạm Thị Hằng* phang8492@gmail.com Trường Sư phạm - Đại học Cần Thơ Khu 2, Đường 3/2, phường Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Nguyễn Hoàng Ngọc Phụng nghoangngphung@gmail.com Trường Sư phạm - Đại học Cần Thơ Khu 2, Đường 3/2, phường Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Tóm tắt: 
Trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nghiên cứu thiết kế chủ đề STEM “Ngôi nhà thông minh” trong dạy học Tin học lớp 10 theo quy trình thiết kế kĩ thuật, tích hợp công nghệ Internet vạn vật và Trí tuệ nhân tạo nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh. Thực nghiệm sư phạm được triển khai trên 44 học sinh lớp 10 tại Trường Trung học phổ thông Thực hành Sư phạm. Sự phát triển của năng lực được đánh giá thông qua phiếu khảo sát theo thang đo Likert 5 mức độ (với hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha > 0.89) trước và sau thực nghiệm. Kết quả cho thấy, mức độ trung bình của 6 thành tố thuộc năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo đều tăng từ mức 2.68 - 2.93 (trước thực nghiệm) lên mức 3.48 - 3.73 (sau thực nghiệm). Phân tích Paired T-Test cho thấy sự cải thiện này có ý nghĩa thống kê (p < 0.001). Kết quả nghiên cứu khẳng định việc tổ chức dạy học STEM theo quy trình thiết kế kĩ thuật thúc đẩy sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh Tin học lớp 10.
Từ khóa: 
giáo dục STEM
năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
quy trình thiết kế kĩ thuật
Tin học lớp 10
trí tuệ nhân tạo.
Tham khảo: 

[1] Anugrah, T. M. G., Winarno, N., Suwarma, I. R., Fadly, W. & Sihombing, R. A. (2025). Science, Technology, Engineering, Mathematics - Engineering Design Process with Earthquake-Proof House Project to improve students’ STEM Literacy. Jurnal IPA & Pembelajaran IPA, 9(2), pp.462-476. https://doi. org/10.24815/jipi.v9i2.45137

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018a). Chương trình Giáo dục phổ thông - Chương trình tổng thể (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT- BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018b). Chương trình Giáo dục phổ thông - Môn Tin học (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT - BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

[4] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2020a). Công văn số 3089/ BGDĐT-GDTrH Triển khai thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học.

[5] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2020b). Công văn số 5512/ BGDĐT-GDTrH Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường.

[6] Coufal, P. (2022). Project-Based STEM learning using educational robotics as the development of student Problem-Solving competence. Mathematics, 10(23), p.4618. https://doi.org/10.3390/math10234618

[7] Đặng Đông Phương, Vũ Quốc Thắng, Nguyễn Đức Anh & Lê Hải Mỹ Ngân. (2021). Thiết kế tổ chức dạy học chủ đề STEM Robot hút bụi đơn giản theo quy trình thiết kế kĩ thuật cho học sinh trung học cơ sở. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 18(8), p.1495. https://doi. org/10.54607/hcmue.js.18.8.3022(2021)

[8] Hafiz, N. R. M. & Ayop, S. K. (2019). Engineering Design Process in STEM Education: A Systematic Review. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 9(5), pp.676-697.

[9] Lê Huy Hoàng. (2021). Giáo dục STEM trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018: Định hướng và tổ chức thực hiện. Tạp chí Giáo dục. https://tcgd. tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/ view/301

[10] Nguyễn Bùi Hậu, Lê Huyền Thương & Trần Lê Huyền. (2024). Thiết kế chủ đề giáo dục STEM trong dạy học “Chuyên đề học tập Tin học 10 - Định hướng Khoa học máy tính”. Tạp chí Giáo dục, 24(2), tr.27 32. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/ tapchi/article/view/1361

[11] Nguyễn Thị Nhị & Lê Xuân Trí. (2020). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh khi dạy học chủ đề “Máy bơm nước tự động” ở trường trung học cơ sở theo mô hình giáo dục STEM. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam. http://vjes.vnies. edu.vn/vi/phat-trien-nang-luc-giai-quyet-van-de va-sang-tao-cho-hoc-sinh-khi-day-hoc-chu-de may-bom-nuoc-tu

[12] Parlak, S., Tokel, N. & Çakiroğlu, Ü. (2024). Reverse Engineering in Robotics Classrooms: Boosting creative thinking and problem solving. International Journal of Computer Science Education in Schools, 7(1). https://doi.org/10.21585/ijcses. v7i1.227

[13] Phạm Thị Kim Huệ & Nguyễn Thị Thanh Hòa. (2024). Design Some STEM Topics Integrating AI & IoT Technology in Teaching Informatics and Technology Grade 10. Saudi Journal of Engineering and Technology, 9(3), pp.135-141. https://doi. org/10.36348/sjet.2024.v09i03.003

[14] Phạm Thị Kim Huệ, Nguyễn Thị Thanh Hòa & Trần Thị Thu Trang. (2025). The Design of a Stem-Themed Model for a Smart Home Integrated with AI & IoT Technologies for High School Students. East African Scholars Journal of Engineering and Computer Sciences, 8(02), pp.30–38. https://doi.org/10.36349/ easjecs.2025.v08i02.003.

[15] Phạm Thế Long (Tổng Chủ biên), Đào Kiến Quốc (Chủ biên), Bùi Việt Hà, Lê Chí Ngọc & Lê Kim Thư. (2022a). Tin học 10 (Tái bản lần thứ hai). NXB Giáo dục Việt Nam.

[16] Phạm Thế Long (Tổng Chủ biên), Bùi Việt Hà (Chủ biên), Lê Việt Thành, Trương Võ Hữu Thiên. (2022b). Chuyên đề học tập Tin học 10 - Định hướng Khoa học máy tính. NXB Giáo dục Việt Nam.

[17] Stefanova, I., Ivanova, M. & Bogdanova, G. (2025). А STEM lesson in informatics: The importance of technological environment. Science Series “Innovative STEM Education”, 7, pp.108-116. https://doi.org/10.55630/STEM.2025.0709

Bài viết cùng số