ĐÁNH GIÁ CÓ HỆ THỐNG CÁC KHUNG LÍ THUYẾT ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU VỀ CẢM XÚC CỦA GIÁO VIÊN NGÔN NGỮ

ĐÁNH GIÁ CÓ HỆ THỐNG CÁC KHUNG LÍ THUYẾT ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU VỀ CẢM XÚC CỦA GIÁO VIÊN NGÔN NGỮ

Võ Đoàn Thơ* doantho@ueh.edu.vn Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh 59C Nguyễn Đình Chiểu, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Ngô Huỳnh Hồng Nga nhhnga@ctu.edu.vn Đại học Cần Thơ Phường Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Tóm tắt: 
Cảm xúc của giáo viên đã trở thành một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong giáo dục ngôn ngữ, phản ánh bản chất phức tạp và năng động của việc giảng dạy. Bài báo này đánh giá có hệ thống các khung lí thuyết được sử dụng trong nghiên cứu về cảm xúc của giáo viên ngôn ngữ, bao gồm Lí thuyết Hoạt động, Lí thuyết Điều chỉnh Cảm xúc, Lí thuyết Đánh giá và Lí thuyết Văn hóa - Xã hội. Các khung lí thuyết này cung cấp những góc nhìn đa dạng về cách cảm xúc của giáo viên được hình thành và ảnh hưởng bởi các yếu tố cá nhân, xã hội và tổ chức. Sử dụng phương pháp đánh giá tài liệu có hệ thống, nghiên cứu này phân tích điểm mạnh, hạn chế và mức độ phù hợp của từng khung lí thuyết trong việc nắm bắt tính phức tạp của cảm xúc giáo viên. Kết quả cho thấy cảm xúc của giáo viên không phải là những phản ứng cá nhân cô lập mà được đồng xây dựng trong các cộng đồng chuyên môn và bị ảnh hưởng bởi các chính sách tổ chức và hỗ trợ xã hội. Bài báo đề xuất rằng, nghiên cứu tương lai nên tiếp tục khám phá cách áp dụng các khung lí thuyết này trong các bối cảnh giáo dục đa dạng và phát triển các chính sách hỗ trợ để tăng cường khả năng phục hồi cảm xúc và hạnh phúc nghề nghiệp của giáo viên.
Từ khóa: 
Cảm xúc
Khung lí thuyết
thuyết Hoạt động
thuyết Văn hóa – Xã hội
thuyết Đánh giá
thuyết Điều chỉnh cảm xúc.
Tham khảo: 

[1] Aldrup, K., Carstensen, B., & Klusmann, U. (2024). The role of teachers’ emotion regulation in teaching effectiveness: A systematic review integrating four lines of research. Educational Psychologist, 59(2), 89-110.

[2] Benesch, S. (2017). Emotions and English language teaching: Exploring teachers’ emotion labor. Routledge.

[3] Blake, C. E., & Dewaele, J.-M. (2023). Research on Language Teachers’ Emotion Labour and Emotional Well-being. A Critical Analysis and Suggestions for Further Research. The European Educational Researcher, 6(1), 43–59. https://doi. org/10.31757/euer.613

[4] Chang, M.-L. (2009). An Appraisal Perspective of Teacher Burnout: Examining the Emotional Work of Teachers. Educational Psychology Review, 21(3), 193–218. https://doi.org/10.1007/s10648-009- 9106-y

[5] Chen, J. (2021). Refining the teacher emotion model: Evidence from a review of literature published between 1985 and 2019. Cambridge Journal of Education, 51(3), 327-357.

[6] Daoud, R., Starkey, L., Eppel, E., Vo, T. D., & Sylvester, A. (2020). The educational value of internet use in the home for school children: A systematic review of literature. Journal of Research on Technology in Education, 53(4), 353-374.

[7] Derakhshan, A., Wang, Y., & Ghiasvand, F. (2024). “I never make a permanent decision based on a temporary emotion”: Unveiling EFL teachers’ perspectives about emotions in assessment. Applied Linguistics Review, 15(6), 2659-2684.

[8] Dewaele, J.-M., Gkonou, C., & King, J. (Eds.). (2020). The Emotional Rollercoaster of Language Teaching. Multilingual Matters. https://doi. org/10.21832/9781788928342

[9] Engeström, Y. (1987). An activity-theoretical approach to developmental research. Helsinki: Orienta-Konsultit

[10] Engestrom, Y. (2000). Activity theory as a framework for analyzing and redesigning work. Ergonomics, 43(7), 960-974

[11] Frenzel, A. C. (2014). Teacher emotions. In R. Pekrun & L. Linnenbrink-Garcia (Eds.), International handbook of emotions in education (pp. 494-519). Routledge.

[12] Frenzel, A. C., Daniels, L., & Burić, I. (2021). Teacher emotions in the classroom and their implications for students. Educational Psychologist, 56(4), 250- 264.

[13] Gao, Y., Liu, Y., Zeng, Y., & Wang, X. (2024). Studies on language teachers’ beliefs and emotions: Current status and future directions. Heliyon, 10(19), e38695-. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024. e38695.

[14] Goetze, J. (2023). An appraisal‐based examination of language teacher emotions in anxiety‐provoking classroom situations using vignette methodology. The Modern Language Journal (Boulder, Colo.), 107(1), 328–352. https://doi.org/10.1111/modl.12832.

[15] Golombek, P. R., & Johnson, K. E. (2004). Narrative inquyry as a mediational space: examining emotional and cognitive dissonance in secondlanguage teachers’ development. Teachers and Teaching, Theory and Practice, 10(3), 307–327. https://doi.org/10.1080/1354060042000204388.

[16] Golombek, P., & Doran, M. (2014). Unifying cognition, emotion, and activity in language teacher professional development. Teaching and Teacher Education, 39(Apr), 102–111. https://doi. org/10.1016/j.tate.2014.01.002

[17] Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of general psychology, 2(3), 271-299.

[18] Gross, J. J. (2015). Emotion Regulation: Current Status and Future Prospects. Psychological Inquyry, 26(1), 1–26.

[19] Hagenauer, G., & Volet, S. E. (2014). “I don’t hide my feelings, even though I try to”: Insight into teacher educator emotion display. The Australian Educational Researcher, 41, 261-281.

[20] Hallinger, P. (2013). A conceptual framework for systematic reviews of research in educational leadership and management. Journal of Educational Administration, 51(2), 126-149.

[21] Han, J., Jin, L., & Yin, H. (2023). Mapping the research on language teacher emotion: A systematic literature review. System (Linköping), 118, 103138-. https://doi.org/10.1016/j.system.2023.103138

[22] He, Y., Qin, L., & Chen, H. (2023). The interplay between identity and emotion of young LOTE (languages other than English) teachers in their early careers: A sociocultural theory perspective. Porta Linguarum Revista Interuniversitaria de Didáctica de Las Lenguas Extranjeras, 9, 293–310. https://doi. org/10.30827/portalin.vi2023c.29655

[23] Johnson, K. E., & Worden, D. (2014). Cognitive/ emotional dissonance as growth points in learning to teach. Language and Sociocultural Theory, 2(1), 125-150

[24] Lazarus, R. S. (1991). Progress on a cognitivemotivational-relational theory of emotion. American psychologist, 46(8), 819.

[25] Lee, M., & van Vlack, S. (2018). Teachers’ emotional labour, discrete emotions, and classroom management self-efficacy. Educational Psychology (Dorchester - on - Thames), 38(5), 669–686. https:// doi.org/10.1080/01443410.2017.1399199.

[26] Li, H. (2023). Investigating the effects of emotion regulation and creativity on Chinese EFL teachers’ burnout in online classes. Porta Linguarum Revista Interuniversitaria de Didáctica de Las Lenguas Extranjeras, 9, 177–193. https://doi.org/10.30827/ portalin.vi2023c.29635.

[27] Liu, H., Liu, B., & Zhou, X. (2024). Exploring the Mediating Role of EFL Teachers’ Emotion Regulation in the Relationship Between Emotional Intelligence and Resilience. International Journal of Applied Linguistics. https://doi.org/10.1111/ ijal.12672.

[28] Mercer, S. (2023). The wellbeing of language teachers in the private sector: An ecological perspective. Language Teaching Research: LTR, 27(5), 1054–1077. https://doi.org/10.1177/1362168820973510.

[29] Moradi, F., Nazari, M., & Kogani, M. (2024). Intersections of social justice and emotion labor among English language teachers: A perezhivanie inquyry. System (Linköping), 125, 103417-. https:// doi.org/10.1016/j.system.2024.103417.

[30] Nazari, M., & Karimpour, S. (2022). The role of emotion labor in English language teacher identity construction: An activity theory perspective. System (Linköping), 107, 102811-. https://doi. org/10.1016/j.system.2022.102811.

[31] Nazari, M., Karimpour, S., & Esfandyari, M. (2024). The role of emotional tensions in English language student teachers’ identity construction: an activity theory perspective. Journal of Education for Teaching: JET, 1–17. https://doi.org/10.1080/026074 76.2024.2379820.

[32] Nejadghanbar, H., Shaahdadi, M., & Nazari, M. (2025). Emotion Labor and Professional Identity Construction of EAP Teachers: An Activity Theory Perspective. ESP Today, 13(1), 71–90. https://doi. org/10.18485/esptoday.2025.13.1.4.

[33] Nguyen, M. H., & Ngo, X. M. (2023). An activity theory perspective on Vietnamese preservice English teachers’ identity construction in relation to tensions, emotion and agency. Language Teaching Research: LTR. https://doi. org/10.1177/13621688221151046.

[34] Pekrun, R. (2006). The Control-Value Theory of Achievement Emotions: Assumptions, Corollaries, and Implications for Educational Research and Practice. Educational Psychology Review, 18(4), 315– 341. https://doi.org/10.1007/s10648-006-9029-9.

[35] Su, X., & Lee, I. (2024). Emotion Regulation of EFL Teachers in Blended Classroom Assessment. The Asia-Pacific Education Researcher, 33(3), 649–658. https://doi.org/10.1007/s40299-023-00761-x

[36] Van Lier, L. (2010). The ecology of language learning: Practice to theory, theory to practice. ProcediaSocial and Behavioral Sciences, 3, 2-6.

[37] Vygotsky, L. S. (1978). Socio-cultural theory. Mind in society, 6(3), 23-43.

[38] Xu, Y. (2013). Language teacher emotion in relationships: A multiple case study. Preparing teachers for the 21st century, 371-393.

[39] Yin, H. (2015). The effect of teachers’ emotional labour on teaching satisfaction: moderation of emotional intelligence. Teachers and Teaching, Theory and Practice, 21(7), 789–810. https://doi.org/10.1080/13 540602.2014.995482.

[40] Zhang, Y., Lantolf, J. P., & Meng, Y. (2022). The emotion intellect dialectic in an EFL teacher’s development of a research identity: A sociocultural perspective. System (Linköping), 111, 102954-. https://doi. org/10.1016/j.system.2022.102954.

Bài viết cùng số