THIẾT KẾ TÌNH HUỐNG DẠY HỌC TOÁN DỰA TRÊN BỐI CẢNH VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TẠO SINH: MINH HỌA QUA NỘI DUNG HỆ PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN Ở LỚP 9

THIẾT KẾ TÌNH HUỐNG DẠY HỌC TOÁN DỰA TRÊN BỐI CẢNH VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TẠO SINH: MINH HỌA QUA NỘI DUNG HỆ PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN Ở LỚP 9

Nguyễn Chiến Thắng* ncthang@sgu.edu.vn Trường Đại học Sài Gòn 273 An Dương Vương, phường Chợ Quán, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Lê Thị Ngọc Anh lethingocanhh2012@gmail.com Trường Đại học Sài Gòn 273 An Dương Vương, phường Chợ Quán, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Phạm Lê Huyền Trang phamlehuyentrang21052005@gmail.com Trường Đại học Sài Gòn 273 An Dương Vương, phường Chợ Quán, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Tóm tắt: 
Dạy học dựa trên bối cảnh là một hướng tiếp cận giúp học sinh vận dụng Toán học vào thực tiễn theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Tuy nhiên, việc thiết kế tình huống phù hợp vẫn là thách thức đối với nhiều giáo viên. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Gen-AI) tạo sinh mở ra cơ hội hỗ trợ thiết kế tình huống dạy học hiệu quả hơn. Bài viết này đề xuất một quy trình thiết kế tình huống dạy học Toán dựa trên bối cảnh với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp lí luận, thông qua phân tích, tổng hợp các công trình trong và ngoài nước về dạy học dựa trên bối cảnh, ứng dụng Gen-AI trong dạy học toán. Kết quả nghiên cứu là một quy trình thiết kế tình huống dạy học môn Toán dựa trên bối cảnh với sự hỗ trợ của Gen-AI, đồng thời minh họa việc vận dụng quy trình đối với chủ đề hệ phương trình bậc nhất hai ẩn ở lớp 9. Quy trình đề xuất cung cấp cơ sở tham khảo cho giáo viên trong thiết kế tình huống dạy học Toán dựa trên bối cảnh với sự hỗ trợ của AI.
Từ khóa: 
dạy học dựa trên bối cảnh
trí tuệ nhân tạo tạo sinh
hệ phương trình bậc nhất hai ẩn
Mô hình hóa toán học
thiết kế tình huống dạy học.
Tham khảo: 

[1] Awang, L. A., Yusop, F. D. & Danaee, M. (2025). Current practices and future direction of artificial intelligence in mathematics education: A systematic review. International Electronic Journal of Mathematics Education, 20(2), em0823. https:// doi.org/10.29333/iejme/16006.

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình Giáo dục phổ thông - Chương trình môn Toán (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018).

[3] Chugh, R., Turnbull, D., Kutty, S., Sabrina, F., Rashid, M. M., Morshed, A., Azad, S., Kaisar, S., Subramani, S. (2025). Generative AI as a learning assistant in ICT education: student perspectives and educational implications. Education and Information Technologies 30, pp.23693-23728. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13686-3.

[4] Divjak, B., Svetec, B. & Horvat, D. (2025). Generative AI in mathematics education: Analysing student performance and perceptions over three academic years. International Journal of Technology Enhanced Learning, 18(1), pp.16–39. https://doi.org/10.1504/ IJTEL.2026.150520.

[5] Đặng Minh Trung, Phạm Sỹ Nam & Tạ Thị Minh Phương. (2025). Thiết kế tình huống dạy học nội dung “Giải hệ phương trình bậc nhất hai ẩn” (Toán 9) theo bối cảnh với phương án REACT nhằm nâng cao năng lực mô hình hóa Toán học cho học sinh. Tạp chí Giáo dục, 25 (số đặc biệt 2), tr.68-72. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index. php/tapchi/article/view/3358.

[6] Đoàn Thị Vân, Lê Thị Ngọc Mai, Phan Đình Thùy Linh, Tạ Thị Tiên, Phan Thị Như Quỳnh & Nguyễn Thị Thu Bình. (2024). Trí tuệ nhân tạo và ứng dụng trong thiết kế video hỗ trợ dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3. Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Đà Nẵng, 22(4), tr.59–64. https://jst-ud.vn/jst ud/article/view/9049.

[7] Giannakos, M., Azevedo, R., Brusilovsky, P., Cukurova, M., Dimitriadis, Y., Hernandez-Leo, D., Järvelä, S., Mavrikis, M., Rienties, B. (2025). The promise and challenges of generative AI in education. Behaviour & Information Technology, 44(11), pp.2518-2544. https://doi.org/10.1080/0144929X.2024.2394886.

[8] Hoàng Việt Anh, Nguyễn Danh Nam, Trịnh Thanh Hải. (2026). Dạy học Toán trung học cơ sở dựa trên bối cảnh văn hóa địa phương cho học sinh vùng Tây Bắc. Tạp chí Giáo dục, 26 (số đặc biệt 3), tr.49-56. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index. php/tapchi/article/view/6056.

[9] Hồ Thị Minh Phương. (2021). Kết hợp phương án react với các giai đoạn dạy học theo bối cảnh để nâng cao mức độ hiểu khái niệm phương trình của học sinh lớp 10. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, 2(58), tr.63-75. https://vjol.info. vn/TCKH-DHH/article/view/63526.

[10] Miao, F., Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO: Paris, France. https://doi.org/10.54675/EWZM9535.

[11] Nguyen Phuong Chi, Truong Huu Hung, Tran Cuong. (2026). Developing mathematical literacy through an instructional process: A grade 9 case study on solving systems of linear equations in two variables. HNUE Journal of Science: Journal of Educational Science, 71(2), pp.115-126. https://doi. org/10.18173/2354-1075.2026-0030.

[12] Nguyễn Thị Mai Thủy. (2021). Tiếp cận dạy học Toán theo bối cảnh với phương án REACT và hỗ trợ quá trình mô hình hóa Toán học. Tạp chí Khoa học, Đại học Huế: Khoa học Xã hội và Nhân văn, 130(6B), tr.193–214. https://doi.org/10.26459/hueunijssh. v130i6B.6067.

[13] Phạm Huyền Trang, Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Ngọc Giang, Nguyễn Thị Thanh Thúy. (2025). Bồi dưỡng năng lực tư duy và lập luận Toán học trong dạy học các bài toán thực tế về chủ đề Phương trình và hệ phương trình bậc nhất hai ẩn (Toán 9). Tạp chí Giáo dục, 25(13), tr.36–41. https://tcgd. tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/ view/3631.

[14] Trần Huy Hoàng, Nguyễn Thị Thanh Phương, Nguyễn Thị Dên. (2023). Dạy học dựa trên bối cảnh theo mô hình 5E: trường hợp chủ đề “Dao động” (Vật lí 11). Tạp chí Giáo dục, 23(18), tr.16-21. https://tcgd. tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/ view/952.

[15] Widjaja, W. (2013). The use of contextual problems to support mathematical learning. Journal on Mathematics Education, 4(2), pp.157–168. https:// files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1078956.pdf.

[16] Zhuang, Y. (2026). Empowering students to critically validate AI-generated mathematical solutions through the rational questioning approach. Educational Studies in Mathematics. https://doi. org/10.1007/s10649-026-10528-y.

Bài viết cùng số