TỔ CHỨC HỌC TẬP DỰA TRÊN HIỆN TƯỢNG MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7 ĐỂ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TÌM HIỂU TỰ NHIÊN CHO HỌC SINH

TỔ CHỨC HỌC TẬP DỰA TRÊN HIỆN TƯỢNG MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7 ĐỂ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TÌM HIỂU TỰ NHIÊN CHO HỌC SINH

Dương Thị Kim Oanh oanhdtk@hcmute.edu.vn Trường Đại học Công nghệ Kĩ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Số 01, Võ Văn Ngân, phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nguyễn Hoàng Phúc* phucnh25.ncs@hcmute.edu.vn Viện Sư phạm Kĩ thuật, Trường Đại học Công nghệ Kĩ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Số 01, Võ Văn Ngân, phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Tóm tắt: 
Năng lực tìm hiểu tự nhiên là một trong ba năng lực thành phần của năng lực khoa học tự nhiên. Để phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên, học sinh cần được học qua quan sát, khám phá và giải thích các hiện tượng xung quanh và giải quyết vấn đề thực tế hay thường được biết đến là học tập dựa trên hiện tượng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn tồn tại khoảng trống về khung lí thuyết tổ chức học tập dựa trên hiện tượng và tác động của tổ chức học tập dựa trên hiện tượng đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh. Bài viết sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục gồm thu thập thông tin, phân tích, so sánh tài liệu và thực nghiệm sư phạm để làm rõ ba nội dung cơ bản: 1) Khái niệm và đặc điểm của học tập dựa trên hiện tượng; 2) Quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học tự nhiên 7 để phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh; 3) Tác động của quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học Tự nhiên 7 đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên cho học sinh. Kết quả nghiên cứu đề xuất được quy trình tổ chức học tập dựa trên hiện tượng môn Khoa học Tự nhiên 7 và chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của việc áp dụng quy trình này đến phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên của học sinh.
Từ khóa: 
Học tập dựa trên hiện tượng
Năng lực tìm hiểu tự nhiên
dạy học Khoa học tự nhiên
Giáo dục khoa học
Khoa học tự nhiên 7
chủ đề “Âm thanh”.
Tham khảo: 

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2018). Chương trình Giáo dục phổ thông môn Khoa học Tự nhiên. https://data.moet. gov.vn/index.php/s/gYENIAgt44DU0G8

[2] Ciuciulkiene, N., Tandzegolskiene - Bielaglove, I. & Culadiene, M. (2024). Phenomenon-Based Learning for the Enhancement of Learning a Foreign Language in Lithuanian Schools. The Eurasia Proceedings of Educational and Social Sciences, 39, pp.111–127. https://doi.org/10.55549/ epess.877

[3] Jongyung, T. (2025). Approaches and Techniques of Phenomenon-Based Learning: PhBL. Journal of Education and Learning Reviews, 2(1), pp.39–50. https://doi.org/10.60027/jelr.2025.790

[4] Marvi, K. M. H., Lodhi, I. S., Ahmed, Q. & Liaqat, H. (2025). A Comprehensive Analysis of Phenomenon-Based Learning with Scientific Literacy in Teaching and Learning Process for 21st Century Educational Demands. The Critical Review of Social Sciences Studies, 3(4), pp.2852–2870. https://doi.org/10.59075/asf10s87

[5] Luo, C. & Li, Y. (2024). Implications of Finnish Phenomenal Teaching for Interdisciplinary Teaching in Basic Education in China. Open Access Library Journal, 11, e11792. https://doi.org/10.4236/ oalib.111179

[6] Nguyễn Thị Hảo, Nguyễn Tuấn Thanh & Vũ Bảo Toàn. (2024). Dạy học khám phá có sử dụng thí nghiệm hands-on trong môn Khoa học tự nhiên phát triển thành phần năng lực tìm hiểu tự nhiên của học sinh trung học cơ sở. Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 21(8), tr.1505–1505. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.21.8.3977(2024)

[7] Nguyễn Thị Phượng Liên & Lê Đăng Tân. (2026). Vận dụng phương pháp dạy học dựa trên hiện tượng trong chủ đề “Nguyên tố nhóm VIIA” nhằm phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học cho học sinh. Tạp chí Giáo dục, 25(số đặc biệt 10), tr.171–177. https://tcgd.tapchigiaoduc. edu.vn/index.php/tapchi/article/view/4521

[8] Saberi, M. & Nouri, N. (2025). Three-Dimensional Learning through Phenomenon-Based Science Education and Its Application via the Collapsed Container Phenomenon. Journal of Educational Studies in Physics, 2(1), pp.73-91. https://doi. org/10.48310/esip.2025.18997.1012

[9] Silander, P. (2015a). Digital Pedagogy. In P. Mattila & P. Silander (Eds.), How to create the school of the future: Revolutionary thinking and design from Finland (pp. 9-26). Oulu: University of Oulu, Center for Internet Excellence.

[10] Silander, P. Phenomenon (October 12, 2015b). Based Learning. Rubric for http://www. phenomenaleducation.info/phenomenon-based-learning.html

[11] Symeonidis, V. & Schwarz, J. F. (2016). Phenomenon Based Teaching and Learning through the Pedagogical Lenses of Phenomenology: The Recent Curriculum Reform in Finland. Forum Oświatowe, 28(2), pp.31–47. http://forumoswiatowe.pl/index. php/czasopismo/article/view/458

[12] Tô Minh Trang, Trần Thị Gái, Nguyễn Hoàng Vinh & Trương Minh Khải. (2024). Phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên của học sinh thông qua dạy học thực hành thí nghiệm chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật”, môn Khoa học tự nhiên 7. Hội nghị Khoa học quốc gia lần thứ 6 về nghiên cứu và giảng dạy sinh học tại Việt Nam, tr.1426 1436. Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế. NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ. https:// vap.ac.vn/proceedingvap/proceeding/article/ view/1414

[13] Trauth, A. E. (2021). Supporting Inservice Teachers’ Skills for Implementing Phenomenon-Based Science Using Instructional Routines That Prioritize Student Sense-making. Innovations in Science Teacher Education, 6(3). https://innovations. theaste.org/index.php/iste/article/view/357

[14] Trần Thị Phương Dung, Phạm Nguyễn Song Liên, Trương Vinh & Lưu Tăng Phúc Khang. (2024). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động STEM trong dạy học nội dung Âm thanh ở môn Khoa học 4. Tạp chí Khoa học, Đại học Cần Thơ, 60 (Chuyên đề Giáo dục Đồng bằng sông Cửu Long), tr.119-128. https:// doi.org/10.22144/ctujos.2024.290

[15] Trương Minh Khải & Lê Thái Minh Long. (2023). Application of a form of teaching by the scientific research method in the STEM education organization with the topic “Waste water treatment by plants” in the 12th grade Biology based on the General Education Curriculum 2018. VNUHCM Journal of Social Sciences and Humanities, 6(SI), tr.118-128. https://ssh.vnuhcmjournal.com. vn/index.php/ssh/article/view/814

[16] Trương Minh Khải, Lê Thái Minh Long & Tô Minh Trang. (2023). Tổ chức dạy học dự án chủ đề “Thiết kế hệ sinh thái thủy sinh”, phần Sinh thái học và môi trường, Sinh học 12. Dong Thap University Journal of Science, 12(4), tr.10-18. https:// doi.org/10.52714/dthu.12.4.2023.1053

[17] Walker, K. I. & Nouri, N. (2025). Phenomenon-based learning and storylines in K-12 science education: A systematic review of current research, implementation, and future directions. Frontiers in Education, 10:1648234. https://doi.org/10.3389/ feduc.2025.1648234

Bài viết cùng số